1) Πώς κατασκευάστηκε ένα λάδι? Πως μετατράπηκε από τη μαύρη «λάσπη» που προέρχεται από το έδαφος, σε νέκταρ για τους κινητήρες των αυτοκίνητων και μοτοσυκλετών μας;

Το αργό πετρέλαιο, το οποίο συνήθως είναι πολύ λεπτό, (σε αντίθεση με δημοφιλή πεποίθηση!) αποστάζεται σε ελαφρά και βαρέα κλάσματα, με πολλά ενδιάμεσα προϊόντα. (Τα κατώτερα υπολείμματα χρησιμοποιούνται για τα καύσιμα των 15cc/40RPM πετρελαιοκίνητων υπέρ-μηχανών στα γιγαντιαία πετρελαιοφόρα που φέρνουν το αργό στο διυλιστήριο.)

Τα ελαφρύτερα κλάσματα, συνήθως πάνω από το 90% του αρχικού αργού πετρελαίου, μετατρέπονται σε βενζίνη και ντίζελ. Ορισμένα από τα βαρύτερα έλαια, (βρωμερά και κατάμαυρα!) περνούν διάφορες διαδικασίες ώστε να καθαριστούν και να γίνουν κατάλληλα προς χρήση. Από τα περίπου δώδεκα λιπαντικά προϊόντα που προκύπτουν, τα 4 πιο καθαρά και λαμπερά χρησιμοποιούνται για την παράγωγη των σύγχρονων λιπαντικών. Το ιξώδες τους είναι περίπου ισοδύναμο με SAE 10, 20, 30 και 140 συμφώνα με τους πινάκες των λιπαντικών κινητήρων και κιβώτιων. Τα διυλιστήρια πετρελαίου παράγουν επίσης πολλών ειδών αέρια και χημικές ενώσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία εξειδικευμένων "tailor made" λιπαντικών: των συνθετικών!

2) Ποιες είναι όμως οι πιο σημαντικές ουσίες που προστίθενται στο υπό επεξεργασία βασικό λάδι; Και τι κάνουν;

Στα παλιά τα χρόνια, στους κινητήρες χρησιμοποιούνταν μείγματα διυλισμένων πετρελαιοειδών. Έτσι απλά, χωρίς κανένα πρόσθετο. Το πρόβλημα ήταν, ακόμη και στους αργόστροφους κινητήρες 80 χρόνια πριν, ότι τα λάδια αυτά δεν κρατούσαν πολύ… όπως και οι κινητήρες φυσικά...

Μαύρη λάσπη και διάβρωση ήταν οι δολοφόνοι, και οι δύο «εξοντώθηκαν» στη δεκαετία του 1950 με τις απορρυπαντικές και αντιοξειδωτικές χημικές ουσίες. (Όταν ήμουν παιδί επισκεπτόμασταν συχνά έναν φίλο του πάτερα μου που ανακατασκεύαζε μια μηχανή Ford. Η μούργα μέσα σε αυτό το πράγμα ήταν απίστευτη! Οι βαλβίδες κινούνταν σε τρύπες με στερεή μάκα!)

Τα απορρυπαντικά πρόσθετα, απομάκρυναν τα υπολείμματα άνθρακα από το θάλαμο καύσης και ταυτόχρονα μείωσαν τις διαβρώσεις του κυλίνδρου και των ελατήριων του πιστονιού.

Τα αντιοξειδωτικά εμπόδισαν το λάδι να αντιδρά με το οξυγόνο του αέρα, κάτι που απέτρεψε τη δημιουργία όξινης λάσπης και επέτρεψε τη μείωση στη διάβρωση και το «σπάσιμο» του λαδιού. Μερικά αντιοξειδωτικά μάλιστα είχαν και τη χρήσιμη «παρενέργεια» της μείωσης της φθοράς.
Όλα αυτά συνέτειναν στη βελτίωση της διάρκειας ζωής του λαδιού και του κινητήρα κατά το τριπλάσιο σε σχέση με τα λιπαντικά του παρελθόντος. (τα άπλα λάδια χρειάζονταν αλλαγή κάθε 1500 χλμ, και οι απλοί κινητήρες που τα χρησιμοποιούσαν, γενική επισκευή κάθε 20-30000 χλμ.)
Οπωσδήποτε υπήρξε και η μηχανολογική-μεταλλουργική πρόοδος, αλλά συγχρόνως τα νεοσχεδιασμενα μοτέρ είχαν ανάγκη για καλύτερη λίπανση ώστε να είναι αποτελεσματικά.

Αργότερα ήρθαν οι διαλυτικές ενώσεις, οι οποίες συγκρατούσαν τα κατάλοιπα του άνθρακα σαν μικρά σωματίδια μέσα στο λάδι, τα οποία και συνέχιζαν να ξεφεύγουν από το φίλτρο λαδιού και δεν κατακάθονταν κάπου συγκεκριμένα αλλά συνέχιζαν να κυκλοφορούν μέσα στο μοτέρ, μειώνοντας και άλλο τη δημιουργία καταλοίπων. (τα σωματίδια αυτά με μέγεθος μόλις 1000 μικρά, είναι πολύ μικρότερα από τους πόρους του φίλτρου οι οποίοι είναι τουλάχιστον 15 φόρες μεγαλύτεροι.

Το άλλο μεγάλο πρόβλημα με το λάδι, ήταν η κρύα εκκίνηση. Ήταν σύνηθες να έχουν SAE 20 Winter ή "W", και SAE 30 ή 40 το καλοκαίρι. Αλλά ακόμα και τα «χειμερινά» λάδια όπως ονομάζονταν, κατατρόπωναν τη μίζα τα πολύ κρύα πρωινά. Δυστυχώς, το λάδι είναι πολύ παχύ, όταν είναι κρύο, και πολύ λεπτό, όταν είναι ζεστό. Για να έχουμε ένα αρκετά παχύ λάδι ώστε να λιπάνει σωστά το μοτέρ μας όταν αυτό εργάζεται σκληρά, πρέπει να χρησιμοποιήσουμε ένα λάδι που ήταν πολύ παχύ όταν ήταν κρύο.

Η απάντηση ήταν (και είναι) multigrade! Αυτό που χρειαζόταν ήταν ένα λάδι που συμπεριφέρεται ως 20w, στο κρύο, αλλά λεπταίνει μέχρι SAE 40 ή 50, όταν αναπτύσσονται μεγάλες θερμοκρασίες Ναι, 20W/50! Αυτό μπορεί να γίνει με την ανάμειξη λεπτόρρευστου λαδιού με «χοντρά» πολυμερή που έχουν ως βάση πλαστικά και συνθετικά υλικά. Αυτά δεν κάνουν πολλά στο κρύο, αλλά όπως το λάδι ζεσταίνεται διαστέλλονται και το κάνουν, ως ένα βαθμό, πιο παχύρευστο.. Το λάδι εξακολουθεί να λεπταίνει, αλλά όχι όσο γρήγορα ένα απλό monograde λάδι.

τα Multigrades άρχισαν να υπάρχουν περίπου το 1960, αλλά αυτά τα πρωτοποριακά τότε λιπαντικά , «έσπαγαν» εύκολα από μηχανικά αποτελέσματα διάτμησης, περισσότερο από τους κινητήρες, σε κιβώτια ταχυτήτων.
Σήμερα τα πιο εξελιγμένα πολυμερή αντιστέκονται με περισσότερη επιτυχία στη διάτμηση, ακόμα και σε εφαρμογές με κοινό κύκλωμα λίπανσης σε κινητήρα/κιβώτιο γι 'αυτό είναι απαραίτητη η χρήση υψηλής ποιότητας λαδιών σε τέτοια οχήματα (όπως το παλιό μίνι, ή μοτοσικλέτες), στα οποία το λάδι δοκιμάζεται σκληρά τόσο στον κινητήρα όσο και στο κιβώτιο.

Παρεμπιπτόντως, υπάρχουν στην αγορά παρά πολλά πρόσθετα και πολυμερή. Και η σωστή σύνθεση δεν είναι απλώς "βαλε λίγο από αυτό, λίγο από το αλλο"! Ένα καλό ορυκτέλαιο 10W/40 μπορεί να είναι 80% βάση και 20% χημικά πρόσθετα. και μαντέψτε ποιο είναι το ακριβό συστατικό!

3) Ποιες είναι οι διαφορές, σε απλή γλώσσα, μεταξύ ορυκτών, ημισυνθετικών και πλήρως συνθετικών λιπαντικών; (Όσον αφορά την δομή και τις επιδόσεις.)

Προτού φτάσουμε σε λεπτομέρειες, το πρώτο πράγμα που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν υπάρχει διαφορά νύχτας-μέρας μεταξύ ορυκτών και συνθετικών λαδιών. Μεσα από τη συνεχή εξέλιξη, οι χημικές ενώσεις που έχουν πλέον τα ορυκτέλαια και έχουν γίνει τόσο καλύτερα, είναι και αυτές συνθετικές.
και τα συνθετικά αυτά πρόσθετα αποτελούν σταδιακές βελτιώσεις των συστατικών των ορυκτελαίων, με αποτέλεσμα περισσότερες επιθυμητές ιδιότητες και λιγότερες ανεπιθύμητες.
Το δεύτερο σημαντικό σημείο είναι ότι δεν υπάρχει ένα πράγμα που να ονομάζεται "συνθετικό"! Υπάρχουν πολλά διαφορετικά είδη συνθετικών λιπαντικών, και αν πούμε κάτι σαν: «τα σουπερ-ντουπερ GTI TURBO πρέπει να χρησιμοποιούν μόνο συνθετικά" δεν έχει νόημα, εκτός αν ο «ειδικός» εξηγήσει τι είδους συνθετικό εννοεί.

Επίσης, εννοείται ότι τίποτα απολύτως δεν θα συμβεί αν σε ένα αυτοκίνητο του 1970 χρησιμοποιείται ένα καλό μοντέρνο ακριβό λάδι. μπορεί να μην χρειάζεται ένα συνθετικό τελευταίας τεχνολογίας, αλλά δεν πρόκειται να χαλάσει, εάν ο ιδιοκτήτης χρησιμοποιεί ένα τέτοιο!

ο πιο βασικός τύπος συνθετικού είναι πραγματικά ένα ειδικό ορυκτέλαιο. Γνωστό ως «υδρογονοπυρολυμένης» βάσης, παράγεται στα διυλιστήρια επεξεργαζοντας με ειδική μέθοδο κάποια κλάσματα του πετρελαίου και λογω αυτού κοστίζει λίγο περισσότερο από το απλό ορυκτέλαιο. Είναι καλύτερο διότι παρουσιάζει μεγαλύτερη αντοχή στην εξάτμιση σε υψηλές θερμοκρασίες.

Παρόλο που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια λογω των καλύτερων χαρακτηριστικών του, τελευταία έχει γίνει εξαιρετικά δημοφιλές, διότι το μάρκετινγκ των εταιριών μπορεί νόμιμα να αναγράψει τη μαγική λέξη «συνθετικό» στην ετικέτα χωρίς να αναφέρει τίποτα περισσότερο, έχοντας ένα ανταγωνιστικό προϊόν με μικρότερο κόστος παράγωγης.

Ναι, όλα τα χαμηλού κόστους "συνθετικά" περιέχουν από ελάχιστο ποσοστό, έως 20% (εξ ου και «ημισυνθετικα») «ειδικού» ορυκτέλαιου. Χρησιμοποιώντας αρκετά απλές χημικές ενώσεις ή αέρια που προέρχονται από τα διυλιστήρια ή άλλες πηγές, είναι δυνατόν να «συνθέσουν» ή να δημιουργήσουν ειδικά προσαρμοσμένα λιπαντικά μόρια τα οποία έχουν πολύ επιθυμητά χαρακτηριστικά, όπως η μεγάλη αντοχή στο κρύο, ζέστη, απώλειες από εξάτμιση ή υπερβολική αραίωση, αποτελέσματα της υπερθέρμανσης.
τα αληθινά συνθετικά, που χρησιμοποιούνται σε λιπαντικά κινητήρων είναι δυο. Οι PAOs (πολύ άλφα ολεφίνες) και οι εστέρες.

φυσικά κανένα από τα δυο δεν είναι φθηνό! Οι PAOs σχετίζονται με τα πετρελαιοειδή και είναι οι ιδανικές πλατφόρμες πρόσμιξης όλων των χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται σε πετρελαιοειδή. Επειδή μάλιστα δεν στερεοποιούνται σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, όλα τα γνήσια 0W-xx λάδια πρέπει να βασίζονται σε PAOs ώστε να περάσουν την 0W δοκιμή σε υπό-αρκτικές συνθήκες -35C.

οι Εστέρες είχαν αρχικά εξελιχτεί ως λιπαντικά αεροπορικών jet κινητήρων. και μέχρι σήμερα όλα τα αεροπορικά λάδια (jet) έχουν εστερική βάση. Αν και παρόμοια σε επιδόσεις με τα PAOs, έχουν ένα πολύτιμο επιπλέον τέχνασμα: είναι καλύτερα λιπαντικά και συμβάλουν στην προστασία των μεταλλικών επιφανειών. Οι Εστέρες προσφέρουν εξαιρετική λίπανση σε μια μεγάλη γκάμα διαφορετικών αναγκών όπως τα κιβώτια και οι οδηγοί των βαλβίδων.
Τα 100% πλήρως συνθετικά λάδια είναι στην πραγματικότητα ελάχιστα, ίσως επειδή είναι πολύ ακριβά για να κατασκευαστούν, και ακόμα πιο ακριβά για να αγοραστούν.
Ακόμη και έτσι, εστέρες / PAOs, με τα πολύ σταθερά και ανθεκτικά στη διάτμηση multigrade πολυμερή, είναι τα απόλυτα λάδια για κινητήρες υψηλής απόδοσης που δουλεύουν συνεχώς στο όριο. πράγμα που σημαίνει, αγώνες...

4) Πώς όμως δουλεύει το λάδι; Τι είναι αυτό που του δίνει τις λιπαντικές του ιδιότητες? Τι το κάνει να προσκολλάται στις μεταλλικές επιφάνειες?


τα μέρη ενός απλού ρουλεμάν γυρίζοντας γρήγορα ουσιαστικά πλέουν σε ένα σχετικά παχύ φιλμ λαδιού. Οι μεταλλικές επιφάνειες δεν ακουμπούν μεταξύ τους. Η υψηλή ταχύτητα οδηγεί μια ικανή ποσότητα λαδιού μεταξύ των δύο επιφανειών, και το φιλμ αυτό του λιπαντικού υποστηρίζει το φορτίο, ακριβώς όπως όταν ένας σκιέρ ολισθαίνει πάνω σε ένα φιλμ νερού. Αλλά, όταν ο κινητήρας επιβραδύνει και τείνει να σταματήσει , από το ρουλεμάν του παραδείγματος αρχίζει να ελαττώνεται το λάδι και οι μεταλλικές επιφάνειες αρχίζουν να έρχονται επικίνδυνα κοντά. Όπως ακριβώς όταν ο σκιέρ βυθίζεται όταν μειώνει την ταχύτητα του και αφήνει το σχοινί.

Εδώ είναι όπου έχουμε επαφή μέταλλο με μέταλλο και εδώ είναι όπου χρειάζεται η λιπαντική ικανότητα του λαδιού να μειώσει τη φθορά.
Στα γρανάζια του κιβώτιου, στο σύστημα των βαλβίδων και στα ελατήρια του πιστονιού δεν έχουμε φαινόμενο υψηλής περιστροφής, ώστε να δημιουργηθεί παχύ φιλμ λαδιού. Αρα το φιλμ θα είναι αναγκαστικά πολύ λεπτό και κάποια επαφή των μετάλλων είναι αναπόφευκτη.
Κάποια υγρά παρότι φαίνονται πολύ «παχιά» και «λαδερά» δεν κάνουν απολύτως τίποτα! Τα πολύ απλά ορυκτέλαια και κάποια «συνθετικά» ανήκουν σε αυτήν την κατηγορία. Βασίζονται εξ ολοκλήρου σε πολύπλοκες χημικές διεργασίες οι οποίες μάλιστα όταν λαμβάνουν χώρα κάτω από ειδικές συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης και αντιδρούν με το μέταλλο, προσφέρουν πολύ λεπτά προστατευτικά φιλμς και τελικά εμποδίζουν τη συγκέντρωση και συγκόλληση μικρομοριων του λαδιού στα σημεία που έρχονται σε επαφή.

Απορρυπαντικές και αντιοξειδωτικές χημικές ουσίες συχνά λειτουργούν διπλά προσφέροντας έργο και στον τομέα της φθοράς. Την πιο περίεργη συμπεριφορά πάντως παρουσιάζουν οι εστέρες. προσελκύονται στο μέταλλο από ηλεκτροστατικές δυνάμεις και προσκολλώνται στις επιφάνειες όταν αυτές έρχονται σε επαφή.

5) Ποιες είναι (ή μπορεί να είναι) οι βασικές διαφορές μεταξύ των λιπαντικών του ιδίου τύπου, δηλαδή ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα «καλό» και ένα «κακό» λάδι;


Τα πάντα είναι θέμα τιμιότητας και ειλικρίνειας ..... πραγματικά. Για αυτό προσέχετε! Ένα καλό λάδι, θα πρέπει να μπορεί να είναι αυτό που ισχυρίζεται ότι είναι … 10W/40; Έχει άραγε πράγματι περάσει τη δοκιμή στο κρύο -25C; Αρκετά που ξέρω δεν δοκιμάζονται. Υπάρχει συνήθως μια προδιαγραφή, όπως API SH ή SL. Αυτή είναι ανάλογα με το αυτοκίνητο, ένας καλός βασικός οδηγός ποιότητας. Σε περίπτωση απουσίας του, αφήστε το στο ράφι, και να αποφύγετε να διαβάσετε τα «νομικίστικα»: «ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του ....» ή «συνιστάται (από ποιον?) για χρήση στα.. ...».

Έπειτα, υπάρχει το "συνθετικό" ναρκοπέδιο! Υπό την προϋπόθεση ότι ο κατασκευαστής δεν αγοράζει πρώτη υλη από την Αυστραλία, για να κάνει παραγωγή στη Σουηδία (δηλαδή να έχει «τρελά» μεταφορικά), σε γενικές γραμμές ότι πληρώνετε, παίρνετε. Τα καλυτέρα λιπαντικά συνήθως κατασκευάζονται στις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά δεν λείπουν κα τα χαμηλού κόστους «τροποποιημένα ορυκτά», συνθετικά «ναι μεν αλλά», με μια φτωχή πρόσμιξη πολυτυπων πολυμερών. Όπως συμβαίνει συχνά, η ποιότητα ακολουθει το κόστος.

6) Ποιες είναι οι πιθανές συνέπειες της χρήσης κακής ποιότητα του λιπαντικού;

Συνήθως, είναι αρκετά μακροπρόθεσμες, εκτός από τους αγώνες. Σκεφτείτε το λάδι ως υγρό στοιχείο, και το κακό λάδι ως φθηνό υποκατάστατο. Σε ένα αυτοκίνητο δρόμου η μακροπρόθεσμη διατήρηση της αξιοπιστίας και της απόδοσης είναι οι απώλειες. Θα έχουμε αύξηση τόσο στην κατανάλωση καύσιμου, όσο και στην κατανάλωση λιπαντικού, με ταυτόχρονη μείωση των επιδόσεων.
Αλλά ειδικά σε υψηλών επιδόσεων ή αγωνιστικά αυτοκίνητα, τα αποτελέσματα μπορεί να είναι πιο άμεσα και καταστροφικά.

7) Ορισμένες εταιρείες λιπαντικών έχουν διαφημιστικές εκστρατείες που διατείνονται ότι τα προϊόντα τους έχουν ειδικές, μοναδικές ιδιότητες. Μπορεί αυτές οι διαφημίσεις να ληφθούν σοβαρά;

Ναι και όχι! Γενικά οι καταχωρήσεις σε ειδικά περιοδικά είναι ως επί το πλείστον σοβαρές, με όρους όπως «Magnatec» και «Electrosyntec» να είναι πραγματικες κωδικες ονομασίες εστεροειδων, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα επωφελής για την απόδ&om